Silaj yapımına geçmeden önce silajın ne olduğunu, silaj hammaddelerini, silaj yapım sürecini, silaj çeşitlerini ve silajın prensibini bilmemiz gerekir.
Silaj/Mısır Silajı Nedir?
Silaj, su oranı yüksek bitki yemlerinin hava almayacak şekilde kapatılıp fermente edilmesiyle oluşur. Mısır silajı ise taze mısır sapından yapılır. Başlıca geviş getiren hayvanların beslenmesinde kullanılır. Silaj, taze yeme göre daha dayanıklıdır ve kuru yeme göre daha güçlü besin değerlerine sahiptir. Ayrıca silaj depolaması az yer kaplar ve yangın sorunu yoktur. Silaj ekşi kokulu, yumuşak ve sulu, lezzeti iyi, besin değeri yüksek ve uzun süreli depolamaya uygundur. Hayvanlar için mükemmel bir yem kaynağıdır.
[caption id="attachment_8143" align="alignnone" width="720"]
Silaj veya Mısır Silajı[/caption]
Silajın Hammaddeleri Nelerdir?
Belirli miktarda şeker içeren taze ürünleri ve yan ürünleri (mısır sapları, buğday sapları, pirinç samanı, tatlı patates fideleri, yem otları vb.) parçalamak veya hasat etmek için bir kıyıcı makinesi veya saman hasat makinesi kullanılır. Hammadde 2-4 cm uzunluğunda parçalara kesilir. Su oranı fazla ve yumuşak olanlar daha uzun, su oranı az ve sert olanlar daha kısa kesilebilir. Çeşitli hammaddeler karıştırılıp formüle edilebilir ve nem oranının %55-70 olması tercih edilir. Hazırlanan hammaddeler bir silaj balya makinesi kullanılarak hava almayacak şekilde kapatılabilir, fermente edilebilir ve kalıcı olarak silolanabilir. Olgun silaj yeşilden koyu yeşile kadar renkte, yumuşak ve nemlidir ve yaklaşık bir yıl saklanabilir.
[caption id="attachment_8144" align="alignnone" width="720"]
silaj çeşidi[/caption]
Silaj Yapım Süreci
Yeşil meradan veya samandan silaja giden süreçte iki aşama olmalıdır. Bunlardan biri hammaddelerin kesilmesi veya parçalanması, diğeri ise silajın sarılmasıdır. Beslediğiniz hayvan türüne göre mera otunu, mısır saplarını veya diğer samanları parça ve kıyım gibi farklı boyutlarda parçalayabilirsiniz. Bundan sonra, parçalanmış yeşil yem bir silaj balya makinesi kullanılarak balyalanır, sarılır ve fermente edilir. Silaj işlemi sırasında uygun sıcaklık 20°C'dir ve en yüksek sıcaklık 37°C'yi geçmemelidir. Sıcaklık genellikle 35°C'de kontrol edilir. En iyisi 30°C'yi geçmemesidir. Genel olarak, mikroorganizmaların toplam sayısı 5-7 günlük fermantasyon sırasında en yüksek seviyeye ulaşır ve baskın olanlar laktik asit bakterileridir. Normal silaj fermantasyonu genellikle 17 ila 21 gün sürer.
Silaj Çeşitleri
Mevcut silaj çeşitleri arasında ot silajı, mısır silajı, pirinç samanı silajı vb. bulunur. Silaj yöntemine göre aşağıdaki silaj türleri vardır:
Genel silaj: Hammaddeler doğranır, sıkıştırılır ve kapatılarak laktik asit bakterilerinin oksijensiz ortamda çoğalması sağlanır, böylece yemdeki nişasta ve çözünebilir şeker laktik aside dönüşür. Laktik asit belirli bir konsantrasyona ulaştığında, bozulma bakterilerinin büyümesini engeller ve yeşil yemdeki besin maddelerini korur.
Yarı kuru silaj (düşük nemli silaj): Hammaddelerin düşük nem içeriği, mikroorganizmaları fizyolojik olarak kuru bir durumda tutar ve büyüme ile üremeleri engellenir. Yemdeki mikroorganizmalar zayıf bir şekilde fermente olur ve besin maddeleri ayrışmaz, böylece besin maddelerini koruma amacına ulaşılır. Bu tür silajın nem içeriği düşük olduğu için diğer koşullar katı değildir, bu nedenle genel silaja kıyasla daha geniş bir hammadde yelpazesi kullanılabilir.
Katkı maddeli silaj: Silajın fermantasyonunu etkilemek için bazı katkı maddeleri eklenir. Örneğin, çeşitli çözünebilir karbonhidratlar eklemek, laktik asit bakterileri aşılamak, enzim preparatları eklemek vb. laktik asit fermantasyonunu teşvik edebilir, hızla büyük miktarda laktik asit üreterek pH'ın hızla gereken seviyeye (3.8-4.2) ulaşmasını sağlar; veya çeşitli asitler, antibakteriyel maddeler vb. eklemek, bozulma bakterilerinin ve silaj için yararlı olmayan diğer mikroorganizmaların büyümesini engelleyebilir. Bu, silaj etkisini iyileştirebilir ve silaj hammaddelerinin kapsamını genişletebilir.
Silajın Prensibi
Laktik Asit Fermantasyonunun Prensibi
Silaj, nem oranı %65-%75 olan yeşil yemin kesilmesi ve hava geçirmez oksijensiz koşullar altında anaerobik laktik asit bakterilerinin fermantasyonu yoluyla çeşitli bakterilerin üremesini engelleyerek elde edilen bir kaba yem türüdür. Taze mera ve yem bitkileri bir kıyıcı makinesi veya mısır silajı hasat makinesi ile kesilir ve ardından taze meranın havadan izole bir ortamda fermente olmasını sağlamak için bir silaj balya ve sarma makinesi ile film sarılır. Bitki hücreleri, membrandaki silaj malzemesindeki kalan oksijeni tüketerek oksijensiz koşullara neden olan ve laktik asit bakterilerinin üremesini teşvik eden solunumu hala gerçekleştirebilir. Anaerobik asitleştirme işlemi yoluyla, silaj hammaddelerindeki karbonhidratlar (esas olarak şekerler), başta laktik asit olmak üzere organik asitlere dönüştürülür ve silaj hammaddelerinde birikir. Organik asit %0,65 ila %1,30'a (iyi silaj %1,5 ila %2,0'a ulaşabilir) biriktiğinde veya pH 4,2 ila 4,0'ın altına düştüğünde, çoğu mikroorganizma üremeyi durdurur. Laktik asidin sürekli birikmesi nedeniyle asitlik artar ve sonunda laktik asit bakterileri de inhibe olur ve hareketi durdurur, böylece yem uzun süre saklanabilir.
Not: Silaj, müshil etkisi olan daha fazla organik asit içerir. İlk beslemeye başladığınızda hayvanların tada yavaş yavaş alışmasını sağlayın. Her kullanımdan sonra kasıtlı olarak kapatmaya gerek yoktur, çünkü bu noktada sıkıştırma yapılamaz, plastik örtü ile kapatmak bunun yerine nemli ve sıcak bir ortam oluşturur ve ikincil fermantasyon daha ciddidir.
Makalede bahsedilen silaj balya ve sarma makinesi, kıyıcı makinesi ve saman hasat makinesi hakkında herhangi bir sorunuz varsa, ürün yazımıza başvurabilirsiniz.
